سه شنبه 30 مرداد 1397 - 2018 آگوست 21 - 10 ذيحجه 1439
Delicious facebook RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 41851

گفتگوی حجت الاسلام سرلک با همشهری جوان

پاسخ به هشت «چرا»

50 سال پیش که هیچ، تا همین 20سال پیش هم برای خواندن دعا، برای راز و نیاز و مناجات با آن منبع لایزال بالای سر، این قدر سوال طرح نمی کردیم و فلسفه نمی بافتیم. پای تکنولوژی و اینترنت و بمباران اطلاعات که به زندگی مان باز شد اما اوضاع فرق کرد. عادت کردیم ته هر چیز را دربیاوریم و قبل از اینکه تمام قد ازش دفاع کنیم، به سوال های کوچک و بزرگی که خودمان در موردش داریم پاسخ بدهیم. پرسش ها و شبهه هایی که این روز ها پیرامون خواندن دعا شکل گرفته نیز در راستای همین «درآوردن ته هر چیز» است.

50 سال پیش که هیچ، تا همین 20سال پیش هم برای خواندن دعا، برای راز و نیاز و مناجات با آن منبع لایزال بالای سر، این‌قدر سوال طرح نمی‌کردیم و فلسفه نمی‌بافتیم. پای تکنولوژی و اینترنت و بمباران اطلاعات که به زندگی‌مان باز شد اما اوضاع فرق کرد. عادت کردیم ته هر چیز را دربیاوریم و قبل از اینکه تمام قد ازش دفاع کنیم، به سوال‌های کوچک و بزرگی که خودمان در موردش داریم پاسخ بدهیم. پرسش‌ها و شبهه‌هایی که این روز‌ها پیرامون خواندن دعا شکل گرفته نیز در راستای همین «درآوردن ته هر چیز» است. سوالاتی که در بیشتر مواقع جواب‌های ساده و روشنی دارند. حجت‌الاسلام علی سرلک به عنوان کار‌شناس سبک زندگی این شماره ما، به هشت تا از این «چرا»‌های معروف پاسخ می‌دهد.

 

 چرا دعا می‌خوانیم؟ اگر می‌گوییم همه چیز از قبل پیش خداوند رحمان مقدر شده است، پس دعا چطور روی سرنوشت ما اثر می‌گذارد؟ 
تقدیر هر چیز با محاسبه ظرفیت دعا از قبل مشخص شده است؛ یعنی خداوند که دارای علم مطلق است، از‌‌ همان ابتدا به این فکر کرده که شخص دعا می‌کند و برابر ظرفیت دعا برایش تقدیر نوشته است. مثل وقت‌هایی که خود ما یک تصمیم سفت و سخت در مورد شخصی می‌گیریم، اما آخرش می‌گوییم اگر فلان کار را کرد، من هم می‌بخشم. اصلا‌‌ همان خدا گفته است یکی از چیزهایی که تقدیر را تغییر می‌دهد دعاست. ما حتی در روایات داریم که: «الدُعا یُردُ القضا ولو اُبرِمَ ابراما». یعنی دعا قضا را -هرچقدر هم محکم باشد- برطرف می‌کند.

 چرا دعا را به زبان عربی می‌خوانیم؟ آیا خدا با زبان فارسی مشکلی دارد؟ 
کی چنین حرفی را گفته است؟ ما حتی در نماز هم -که یک کلمه‌اش نباید این‌ور و آن‌ور بشود-می‌گوییم در قنوت هیچ آداب و ترتیبی مجوی، هر چه می‌خواهد دل تنگت بگوی. دعا زبان ندارد. شما در قنوت هم به هر زبانی که دلت بخواهد می‌توانی دعایت را بگویی اما برخی دعا‌ها، از شخص معصومین (ع) صادر شده و افق‌های بلند و حلاوت خاص خودشان را دارند؛ به همین خاطر هم به‌‌ همان زبان اصلی خوانده می‌شوند.

 

  چرا به جای مطرح کردن مستقیم خواسته و حاجت خود با خدا، دعای ظاهرا بی‌ربطی با آن را می‌خوانیم؟ 
فلسفه دعا، یادآوری نیاز انسان به خداست؛ درواقع با دعا کردن این معرفت را پیدا می‌کنیم که به خدا نیاز داریم. آن حاجت‌های دیگر در واقع جزو اشانتیون‌های این دعا‌ها هستند. همه این دعا‌ها، راه‌های مختلف دست پیدا کردن به آن معرفت‌اند که البته یکی از نتایجش هم رسیدن به حاجت موردنظرمان است. به عنوان مثال، شما وقتی به مهمانی می‌روید، هدف اصلی‌تان دیدن خود صاحبخانه است اما در کنارش غذا می‌خورید، روی مبل می‌نشینید و... اینها چیزهایی هستند که در کنار آن هدف اصلی حاصل می‌شوند.

 

 چرا برای حاجت‌های مختلف، دعاهای متفاوتی وجود دارد؟ نمی‌شد یک دعا برای همه‌شان بسازند؟ 
اصل دعا، سپردن میدان به خود خداست؛ «خدایا تو چه خواهی؟ آن خواهم که دیگر هیچ نخواهم؛ تو برای من بخواه آنچه که خیر من است». در واقع همه اینها -همان‌طور که گفتم- راه‌های متفاوت درخواست کردن و ابراز نیاز به خدا هستند. دعاهای مختلف به یک قرار واحد می‌رسند. چرا می‌گویند بیماری، سرپل رسیدن به خداست؟ چون آن زمان فرد خواسته‌اش عمیق است و اوج نیاز در برابر خداوند را دارد.

 

  چرا بعضی دعا‌ها را باید در زمان‌های خاصی از سال، هفته یا شبانه‌روز خواند؟ 
برخی دعا‌ها ظرف زمانی خاصی دارند اما این به آن معنا نیست که در زمان‌های دیگر، در رحمت خداوند بسته است و آن دعا اثری ندارد. با این حال، بعضی وقت‌ها دیگر خدا خیلی عنایت می‌کند؛ مثل وقت باران، وقت شکسته‌شدن دل و... انگار خدا عطا و متاع خودش را ارزان کرده باشد تا همه مشتری بشوند. دیده‌اید گاهی مغازه‌ها OFF می‌زنند؟ خیلی وقت‌ها این حراج زدن‌ها برای جلب کردن توجه ماست. یعنی وقتی می‌گویند فلان فروشگاه حراج زده، همه صف می‌کشند. وقتی بنده‌ها هم می‌فهمند در فلان زمان در رحمت خداوند بیشتر از

همیشه باز است، سعی می‌کنند خودشان را برسانند. حالا اگر گدا کاهل بود، تقصیر صاحبخانه چیست؟

 

  چرا بعضی دعا‌ها را دسته‌جمعی می‌خوانیم؟ 
خداوند مجتمع بودن و با هم بودن ما را دوست دارد. اصلا محبوب‌ترین بنا نزد خداوند، خانواده است. ما همه بنده‌های او هستیم و او دلش می‌خواهد ما را گرد هم و همدل ببیند. به همین خاطر می‌گوید: «واعتَصِموا بِحَبلِ اللهِ جَمیعاً». می‌گوید همه‌تان با هم بیایید. از یک منظر دیگر، خدا بعضی ادعیه و مناجات‌ها را دسته‌جمعی طراحی کرده تا برخی اشخاص را از رهبانیت و دور شدن از لذایذ حضور در اجتماع باز دارد.

 

 چرا ادعیه‌ جدیدی ساخته نمی‌شود؟ همیشه باید‌‌ همان دعاهای قدیمی را بخوانیم؟ 
هر روز و به تعداد آدم‌ها، دعای جدید ساخته می‌شود. همه این دعاهایی که افراد معمولی زیر لب ‌می‌گویند، در واقع دعاهای جدید هستند اما اگر منظور دعاهایی مثل ابوحمزه ثمالی و کمیل است، دلیلش این است که معصومین در حال حاضر حضور ندارند. در این ماه عزیز خوب است دعا کنیم امام زمان (عج) ظهور کنند و ما پای مناجات‌های ایشان به حرف‌های جدید و افق‌های بلندتری برسیم.

 

 چرا وقتی به زبان عربی تسلط نداریم، باید صرفا روخوانی کنیم؟ آیا روخوانی محض دعا‌ها، می‌تواند ثمربخش باشد؟ 
برخی ممارست‌ها، ناخودآگاه بر صفای دل ما تاثیر می‌گذارند. حتی دیدن کلماتی که از معصومین صادر شده‌اند هم به انسان صفای باطن می‌دهد. وقتی در خواندنشان ممارست داشته باشیم، کم‌کم به مفاهیمشان پی می‌بریم. حتی اگر به مفاهیمشان پی نبریم، باز بهره‌ای جزئی خواهیم برد. این به خاطر نورانیت دعاست. روزی بچه‌ای از مادربزرگش که هر هفته به کلیسا می‌رفت و موعظه می‌شنید، پرسید: «این همه کلیسا می‌روی، مگر آنجا چه می‌گویند؟» مادربزرگ اما به یاد نمی‌آورد. این موضوع چند دفعه تکرار شد. بعد از چند هفته، مادربزرگ یک سبد به پسر داد و از او خواست آن را توی آب بزند. وقتی سبد را برگرداند، گفت: «چیزی از آب روی سبد نمانده اما تغییری در آن نمی‌بینی؟» پسرک گفت: «چرا! تمیز‌تر شده است!»

 

 

بعضی وقت‌ها هست که آدم حتی رویش نمی‌شود به خدا بگوید چه می‌خواهد. وقتی شیمی آلی هیچ‌طوری در کله‌مان نمی‌رود، بلد نیستیم دعا کنیم که برود. یعنی نمی‌دانیم به عربی‌ چطور از خدا بخواهیم تا روابط و فرمول‌های بین این آلکان و آلکین‌ها را یک‌جوری برایمان روشن کند. دعایی بلد نیستیم که با آن بشود گوشی موبایلی را که گذاشته‌ایم روی سایلنت و حالا در سالن عروسی گم شده، پیدا کنیم. ما دعاهایی لازم داریم برای بیرون آمدن از چاه تنهایی‌مان وقتی که یک شکست عمیق خورده‌ایم و احساس می‌کنیم دنیا به پایان رسیده. شاید با این کلیدواژه‌ها چیزی در کتب ادعیه پیدا نکنید، اما مطمئن باشید در تاریخ پیش از ما هم بوده‌اند کسانی که در چاه تنهایی خود گیر کرده یا یک چیزی را جایی گم کرده باشند. این فهرست دعا‌ها برای چنین وقت‌هایی به دردتان می‌خورد. فقط قبلش این توضیح را اضافه کنیم که این دعا‌ها از صحیفه سجادیه، کتاب کافی، مفاتیح‌الجنان، قرآن و خلاصه الاذکار گردآوری شده‌اند.

 

دعا برای وقتی که جیبمان خالی شده

دعای ۲۹ صحیفه سجادیه دقیقا برای همین روزهاست. برای وقت‌هایی که اوضاع مالی خراب می‌شود. متن کامل دعا را در صحیفه ببینید و این جمله‌اش را همین جا داشته باشید: «خدایا، ما را در روزی‌هامان به بدگمانى آزمودی.... تا جایی که روزی تو را از روزی‌خوار‌هایت خواستیم... پس آن وعده‌ای را که در وحی بر پیامبرت آشکارا بیان داشته‌ای و در کتاب خود به آن سوگند یاد کرده‌ای، عملی کن تا دلمشغولی ما را به رزقی که خود آن را برعهده گرفته‌ای و کاری که سامان دادن آن را ضمانت کرده‌ای پایان دهد. که تو خود گفته‌ای... که روزیتان و آنچه به شما وعده داده می‌شود، در آسمان است.»

 

دعا برای ازدواج کردن

اگر دختر هستید و دلتان می‌خواهد این بار وصلت سر بگیرد یا اصلا یکی بیاید خواستگاریتان، اینها کارتان را راه می‌اندازد. 
- نماز جعفر طیار بسیار توصیه شده. آیت‌الله بهجت هم به دخترانی که منتظر ازدواج بودند، همین نماز را توصیه می‌کردند. 
- آیه «رَبَّنَا هَب لَنَا مِنْ أَزْوَجِنَا وَ ذُرِّیَّتِنَا قُرَّةَ أَعْینٍ وَ اجْعَلْنَا لِلْمُتَّقِینَ إِمَاماً» (آیه ۷۴ از سوره مبارکه فرقان) را زیاد بخوانید. 
اگر پسر هستید و دنبال زن می‌گردید، این دعا به کارتان می‌آید: از امام‌صادق(ع) نقل شده که اگر پسری خواست ازدواج کند، دو رکعت نماز مستحبی بخواند و این دعا را بگوید که: «اللَّهُمَّ إِنِّی أُرِیدُ التَّزْوِیجَ فَقَدِّرْ لِی مِنَ النِّسَاءِ أَعَفَّهُنَّ فَرْجاً وَ أَحْفَظَهُنَّ لِی فِی نَفْسِهَا وَ مَالِی وَ أَوْسَعَهُنَّ رِزْقاً وَ أَعْظَمَهُنَّ بَرَکَةً وَ قَیِّضْ لِی مِنْهَا وَلَداً طَیِّباً تَجْعَلُهُ لِی خَلَفاً صَالِحاً فِی حَیَاتِی وَ بَعْدَ مَوْتِی». یعنی «پروردگارا، من می‌خواهم زنی را به همسری گیرم. پس از میان زنان، پاکدامن‌ترین آنان و نگهدارنده‌ترین‌شان نسبت به جان و مالم و آنکه روزی‌اش فراوان‌تر و برکتش افزون‌تر باشد برایم مقدر بفرما، و از او فرزندی پاک و برومند نصیبم کن که در زندگی و مرگ من جانشینی صالح برایم باشد.»

 

دعا برای پیدا کردن وسایل گمشده

برای یافتن گوشی سایلنت گمشده یا شماره‌ای که جایی نوشته بودید و حالا هرچه می‌گردید، پیدایش نمی‌کنید، از این شیوه استفاده کنید: یک نماز دو رکعتی بخوانید و سوره یس را در آن قرائت کنید. بعد بگویید «یا هادیَ الضّالهِ رُدَّ عَلَیَّ ضالَّتی». ذکر «یا مُعید» را هم موقع جست‌وجو بگویید.

 

 

دعا برای وقت درس خواندن

وقت مطالعه بخوانید: «اللهم اخرجنی مِن ظُلُماتِ الوَهم، و اَکرِمنی بِنور الفَهم. اللهم افتَح علینا اَبوابَ رَحمَتِکَ وانشُر علینا خَزائِنَ عُلُومِک. بِرَحمتکَ یا ارحم الرّاحمین»، بلکه درس را بفهمید.
 


دعا برای وقتی که کارمان پیش نمی‌رود

حضرت فاطمه (س) یک بار به پیامبر (ص) شکایت کردند از کار و زندگی‌ای که پیش نمی‌رود و به انجام تمام و کمالشان نمی‌رسند. پدرشان به ایشان راهی یاد دادند که شبیه یک جور اسم رمز می‌ماند. تسبیح حضرت زهرا (س)‌‌ همان اسم رمزی است که اغلب ما بلدیم. ۳۴ الله‌ اکبر، ۳۳ الحمدلله و ۳۳ سبحان‌الله به سادگی می‌تواند گره کارتان را باز کند.

 

دعا برای وقتی که قالمان گذاشته‌اند

از امام صادق (ع) نقل شده که جبرئیل این دعا را به حضرت یوسف (س) یاد داد تا از چاه نجات پیدا کند: «اللهم انّی اسئلک بِأنّ لک الحمد لا اله الا الله انت المنّان، بَدیعُ السموات و الارض، ذوالجلال و الاِکرام أن تُصلّیَ علی محمدٍ و آل محمد، و أن تَجعَل لی مِمّا أنا فیهِ فَرَجاً و مَخرجاً»

 

دعا برای پول درآوردن

پیامبر (ص) فرموده‌اند که دعا برای دیگران، روزی را زیاد می‌کند: «و علیک بالدّعاء لاخوانک بظهر الغیب فانّه یهیل الرّزق» بر تو باد به دعا کردن برای برادرانت (از اهل ایمان) در غیاب آنها، که این کار روزی را سرازیر می‌کند. حضرت این جمله را سه بار فرمودند.

 

دعا برای کم شدن شر بعضی‌ها

دعای ۴۹ صحیفه سجادیه، دعایی است برای دفع شر دشمنان. اگر طرف حسابی موی دماغتان شده، می‌توانید این دعا را بخوانید. متن کامل دعا در صحیفه هست. این چند جمله را هم اینجا بخوانید: «پس چه بسا دشمنی که شمشیر دشمنی‌اش را بر من برهنه کرده... ولی تو‌ای خدای من! ناتوانی و عجزم را از... انتقام گرفتن از آن کس می‌دانی... پس به نصرتم آغاز کردی و پشتم را به قدرتت محکم نمودی... و اگر رحمت تو نبود، آنچه بر سر او آمد، نزدیک بود که بر سر من آید و چه بسا حسودی که به سبب من، اندوه گلوگیرش شد و شدت خشم همچون استخوان در گلویش گیر کرد... پس خدایا به واسطه مقام بلند محمدی و ولایت روشن علوی به تو تقرب می‌جویم تا مرا از شر [فلان کس] پناه دهی...‌ای مهربان‌ترین مهربانان!» 
خواندن سوره فلق و سوره ناس هم برای رهایی از شر جواب می‌دهد. وقت‌هایی که ترسیده‌اید، نصفه‌شب‌های تاریک، در جاده‌های غیراستاندارد و در مواجهه با اراذل و اوباش، زیر لب بخوانید.

 

دعا برای پیدا کردن شغل

برای پیدا کردن شغل، سه آیه از سوره یوسف هست که می‌شود هروقت خواند. قبل از خواب، موقع شروع روز، یا اگر خیلی محتاجید موقع افطار روزه مستحبی. آیه‌های ۵۴ تا ۵۶ سوره یوسف: «شاه گفت او را نزد من آرید تا از خاصان خود گردانم. چون با او هرگونه سخن به میان آورد، به او گفت تو امروز نزد ما صاحب منزلت و امین هستی. یوسف گفت در این صورت مرا به خزانه‌داری مملکت منصوب‌دار که من در حفظ دارایی و مصارف آن دانا و بصیرم و این چنین ما یوسف را در زمین بدین منزلت رسانیدیم که هرجا خواهد جای گزیند و فرمان براند، که هر کس را ما بخواهیم به لطف خاص خود مخصوص می‌گردانیم و اجر هیچ‌کس از نیکوکاران را ضایع نمی‌گذاریم.»


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :
دعای فرج